Το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media παρουσίασαν την Μ. Τετάρτη 8 Απριλίου 2026, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος. Το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο εισάγει ένα σαφές και συνεκτικό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, εναρμονισμένο πλήρως με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κεντρική ρύθμιση αποτελεί η θέσπιση ηλικιακού ορίου στα 15 έτη.

Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης (online social media) για ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην ουσιαστική θωράκιση των παιδιών από κινδύνους που σχετίζονται με την ανεξέλεγκτη χρήση των ψηφιακών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

Για την αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου, καθιερώνεται υποχρέωση των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης να εφαρμόζουν κατάλληλες, αναλογικές και αξιόπιστες μεθόδους επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Οι μηχανισμοί αυτοί οφείλουν να ανταποκρίνονται στα αυστηρά κριτήρια που θέτει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, διασφαλίζοντας τόσο την ακρίβεια όσο και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των χρηστών.

Παράλληλα, ενεργοποιείται ο ευρωπαϊκός μηχανισμός εποπτείας, που θεσπίζεται μέσω του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), διασφαλίζοντας ενιαία και αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη. Συγκεκριμένα, ο έλεγχος και η επιβολή των υποχρεώσεων ανατίθενται είτε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή είτε στον αρμόδιο Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών της χώρας εγκατάστασης της κάθε πλατφόρμας.  Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων τοποθετείται χρονικά από την 1η Ιανουαρίου 2027, δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο για την ολοκλήρωση των προαπαιτούμενων διαδικασιών.

Ενισχύοντας το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο – Οι προτάσεις του Πρωθυπουργού προς την Πρόεδρο της Επιτροπής

Παράλληλα, στο πλαίσιο της συνολικής ευρωπαϊκής συζήτησης για την ασφάλεια των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον, η Ελλάδα αναλαμβάνει ενεργό ρόλο, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ενίσχυση και εμβάθυνση του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου. Οι προτάσεις της Ελληνικής Κυβέρνησης περιλαμβάνουν επέκταση του ευρωπαϊκού πιλοτικού προγράμματος, επαλήθευση ηλικίας πανευρωπαϊκά, υποχρεωτική χρήση του μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που εξυπηρετούν χρήστες κάτω  των 15 ετών και θέσπιση μιας ευρωπαϊκής «Ψηφιακής Ηλικίας Ενηλικίωσης» στα 15 έτη.

Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις για το νέο μέτρο

Γιατί τώρα; Γιατί είναι αναγκαία η παρέμβαση;

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός επισήμανε πρώτος την ανάγκη προστασίας των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο στη ΓΣ του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2024. Από τότε, η Ελλάδα έχει προωθήσει μια σειρά από μέτρα σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο μέσω μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την προστασία των ανηλίκων από τον εθισμό στο διαδίκτυο. Το KidsWallet αποτέλεσε τον πρώτο λειτουργικό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας που υιοθετήθηκε από κράτος-μέλος της ΕΕ, ενώ η πρόταση της Ελλάδας για τη θέσπιση μιας πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης υιοθετήθηκε πολιτικά από 13 κράτη-μέλη.

Η παρούσα πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο διεθνές momentum: όλο και περισσότερες χώρες αναγνωρίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην ατομική ευθύνη των οικογενειών ή στην αυτορρύθμιση των πλατφορμών. Η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ισπανία προχωρούν σταδιακά σε μέτρα όπως όρια ηλικίας, υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας και γονική συναίνεση, ενώ και η ευρωπαϊκή νομοθεσία κινείται προς αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις εταιρείες τεχνολογίας.

Η παρέμβαση γίνεται τώρα γιατί η καθημερινότητα των παιδιών έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό στο ψηφιακό περιβάλλον και οι κίνδυνοι δεν είναι πλέον θεωρητικοί αλλά πραγματικοί και μετρήσιμοι. Στόχος είναι πρώτον η προστασία των ανηλίκων από επιπτώσεις που συνδέονται με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων – ιδίως στην ψυχική υγεία, την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, αλλά και στην ιδιωτικότητα και τα προσωπικά τους δεδομένα. Ταυτόχρονα, η πολιτεία ενισχύει τον ρόλο των γονέων και κηδεμόνων, δίνοντάς τους πραγματικά εργαλεία εποπτείας και συναίνεσης ώστε να μπορούν να προστατεύουν αποτελεσματικά τα παιδιά τους στο ψηφιακό περιβάλλον και να μην μένουν μόνοι απέναντι σε τεχνολογίες που εξελίσσονται πολύ πιο γρήγορα από τις δυνατότητες ελέγχου τους.

Ποιες πλατφόρμες αφορά η παρέμβαση;

Το μέτρο αφορά υπηρεσίες που λειτουργούν ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δηλαδή, κάθε εφαρμογή ή ιστοσελίδα όπου οι χρήστες δημιουργούν προφίλ, αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και μπορούν να δημοσιεύουν περιεχόμενο που το βλέπουν άλλοι (π.χ. αναρτήσεις, stories, βίντεο, σχόλια, likes, followers). Θα ακολουθηθούν οι ορισμοί που δίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Ενδεικτικά μιλάμε για πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το Tik Tok.

Ποιες οι κυρώσεις μη συμμόρφωσης;

Όταν υπάρχει παραβίαση της νομοθεσίας, η Ε.Ε.Τ.Τ. διαβιβάζει την υπόθεση στον Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών του κράτους μέλους εγκατάστασης της πλατφόρμας ή, κατά περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι αρμόδιες αρχές αξιολογούν τις περιπτώσεις και επιβάλλουν τα αντίστοιχα πρόστιμα και κυρώσεις.

Με βάση τον νόμο εφαρμογής για τις ψηφιακές υπηρεσίες προβλέπονται:

• Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου

• Ημερήσια πρόστιμα μέχρι συμμόρφωσης

• Περιορισμοί λειτουργίας

• Παράλληλα πρόστιμα GDPR αν υπάρχουν προσωπικά δεδομένα

Τι λένε οι ειδικοί για τους κινδύνους του ψηφιακού εθισμού; Κατά πόσο μπορεί να αντιμετωπιστεί ως κίνδυνος για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών αντίστοιχος του αλκοόλ, του καπνίσματος και των ναρκωτικών ουσιών;

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η υπερβολική χρήση κινητού, social media και online παιχνιδιών δεν είναι απλώς μια «κακή συνήθεια», αλλά μπορεί να επηρεάσει πραγματικά την ανάπτυξη του παιδιού. Όταν ένα παιδί περνά πολλές ώρες στην οθόνη, αυξάνονται τα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης, μειώνεται ο ύπνος, αυξάνεται η μοναξιά και η κοινωνική σύγκριση, ενώ εμφανίζονται και φαινόμενα όπως cyberbullying ή απομόνωση από τον πραγματικό κόσμο. Παράλληλα, συγκεκριμένες ψηφιακές δραστηριότητες ενεργοποιούν στον εγκέφαλο τα ίδια «κυκλώματα ανταμοιβής» με αυτά των εξαρτησιογόνων ουσιών και μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια ελέγχου, έντονη επιθυμία και στερητικά συμπτώματα. Για αυτόν τον λόγο, οι επιστήμονες δεν λένε ότι το διαδίκτυο είναι ίδιο με τα ναρκωτικά, αλλά ότι σε ορισμένες ηλικίες μπορεί να λειτουργήσει με παρόμοιο τρόπο: επηρεάζει την αυτορρύθμιση, αντικαθιστά βασικές δραστηριότητες (ύπνο, άσκηση, επαφή με φίλους) και παρεμβαίνει σε μια περίοδο που ο εγκέφαλος ακόμα ωριμάζει. Έτσι, ο ψηφιακός εθισμός θεωρείται πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, αντίστοιχο ως προς τον αναπτυξιακό κίνδυνο με το αλκοόλ ή το κάπνισμα: όχι γιατί η ουσία είναι ίδια, αλλά γιατί η επίδραση στη συμπεριφορά, στη μάθηση και στην ψυχική υγεία των παιδιών μπορεί να είναι εξίσου βαθιά και μακροχρόνια.

Πρόσφατη μελέτη από το Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας, που ανέλυσε πάνω από 10.000 εφήβους, διαπίστωσε ότι η κατοχή ενός smartphone έως την ηλικία των 12 ετών συσχετίζεται με αυξημένους κινδύνους κατάθλιψης, ενώ η νωρίτερη απόκτησή του εντείνει αυτά τα προβλήματα μαζί με τον ανεπαρκή ύπνο και την παχυσαρκία.

Πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ έδειξε ότι:

• 1 στους 4 εφήβους ένιωσε δυσφορία όταν προσωπικές πληροφορίες του κοινοποιήθηκαν online χωρίς συναίνεση.

• 17% των παιδιών 11-15 ετών υπήρξαν θύματα διαδικτυακής παρενόχλησης (cyberbullying) την περίοδο 2021-2022.

• 23% των 15χρονων δηλώνουν ότι αισθάνονται νευρικοί ή ανασφαλείς χωρίς πρόσβαση στο κινητό τους.

• 20% των 15χρονων παραμελούν άλλες σημαντικές δραστηριότητες (αθλητισμό, χόμπι κ.λπ.) λόγω social media.

Τι θα συμβεί — και τι δεν θα συμβεί — μετά την 1η Ιανουαρίου 2027;

Δεν πρόκειται να διακοπεί απότομα η πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ρυθμιστικό πλαίσιο που αφορά τις μεγάλες πλατφόρμες είναι ευρωπαϊκό: οι κανόνες, οι διαδικασίες συμμόρφωσης και οι κυρώσεις καθορίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και εφαρμόζονται κεντρικά. Οι αρμόδιες ελληνικές αρχές δεν «κλείνουν» πλατφόρμες· εντοπίζουν παραβάσεις, υποβάλλουν καταγγελίες και ενεργοποιούν τον ευρωπαϊκό μηχανισμό ελέγχου, ο οποίος αναλαμβάνει την αξιολόγηση και την επιβολή μέτρων.

Γι’ αυτό ο ρόλος των γονέων είναι κομβικός. Η εγκατάσταση του KidsWallet και ο έλεγχος ότι το παιδί δεν παρακάμπτει τον μηχανισμό προστασίας αποτελούν βασικό μέρος της εφαρμογής του μέτρου — εξίσου σημαντικό με τις υποχρεώσεις και τις κυρώσεις που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.

Η ρύθμιση δεν λειτουργεί ως «ψηφιακή αστυνομία» που αντικαθιστά την οικογένεια· λειτουργεί ως εργαλείο που ενισχύει την ευθύνη της. Οι γονείς καλούνται να εγκαταστήσουν το KidsWallet, να επιβεβαιώνουν ότι το παιδί δεν παρακάμπτει τις δικλίδες προστασίας και — κυρίως — να συζητούν μαζί του για τα όρια και τη σωστή χρήση της τεχνολογίας. Όπως συμβαίνει με το αλκοόλ ή την οδήγηση, ο νόμος θέτει το πλαίσιο, αλλά η καθημερινή εφαρμογή του εξαρτάται από τη γονική εποπτεία και καθοδήγηση. Χωρίς τη συνεργασία της οικογένειας, καμία ψηφιακή ρύθμιση δεν μπορεί να είναι πραγματικά αποτελεσματική.

Γιατί η απαγόρευση δεν μπορεί να ισχύσει από αύριο;

Σε αντίθεση με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Αυστραλία, η Ελλάδα λειτουργεί εντός ενός κοινά συμφωνημένου ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, το οποίο θέτει συγκεκριμένους κανόνες και διαδικασίες. Αν και ένα κράτος-μέλος μπορεί να θεσπίσει νομοθεσία που περιορίζει την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάτω από ένα ορισμένο ηλικιακό όριο, η εφαρμογή, η εποπτεία και η επιβολή των κανόνων αυτών δεν είναι αποκλειστικά εθνική αρμοδιότητα.

Στην πράξη, οι μεγάλες πλατφόρμες εποπτεύονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και κάθε εθνική ρύθμιση αξιολογείται ως προς τη συμβατότητά της με το ενωσιακό δίκαιο. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται χρόνος για να εξεταστεί εάν το προτεινόμενο μέτρο μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να δημιουργεί νομικές ή λειτουργικές συγκρούσεις με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παράλληλα, πρόκειται για παρεμβάσεις με έντονο τεχνικό χαρακτήρα, οι οποίες ενεργοποιούν ειδικές διαδικασίες ελέγχου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενδεικτικά, προβλέπεται περίοδος εξέτασης διάρκειας περίπου τριών μηνών από την κοινοποίηση του μέτρου, κατά την οποία αξιολογούνται οι τεχνικές και νομικές του παράμετροι πριν από την εφαρμογή του.

Χρονοδιάγραμμα

• Τρίμηνη διαδικασία ευρωπαϊκής διαβούλευσης (μηχανισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τεχνικά νομοσχέδια) (TRIS) — Β’ τρίμηνο του 2026

• Ψήφιση νόμου — Γ’ εξάμηνο 2026

• Εντατική εθνική διπλωματική προσπάθεια σε επίπεδο ΕΕ — Β’ έως Δ’ τρίμηνο 2026

• Στόχος η θέσπιση αποτελεσματικού ευρωπαϊκού μηχανισμού επιβολής κυρώσεων.

• Περίοδος συμμόρφωσης των εταιρειών — Γ’ έως Δ’ τρίμηνο 2026

• Προσαρμογή πλατφορμών και τεχνικών συστημάτων στις νέες υποχρεώσεις.

• Έναρξη εφαρμογής απαγόρευσης — Α’ τρίμηνο 2027