Στο… φως τα Οθωμανικά Λουτρά των Ιωαννίνων

Ξεκίνησαν οι εργασίες ανάδειξης και αποκατάστασης του ιδιαίτερου μνημείου

Με στόχο την αποκατάσταση αλλά και την ανάδειξη του μνημείου ξεκίνησαν οι εργασίες στα Οθωμανικά Λουτρά στο Κάστρο των Ιωαννίνων, που αποτελούν ένα μοναδικό στο είδος του μνημείο στην Ήπειρο από την περίοδο της οθωμανικής κατοχής.

Ο προϋπολογισμός του έργου, είναι 1.3 εκ. ευρώ με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ και εντάσσεται στη συνολική πρόταση για τη δημιουργία του Πάρκου Πολιτισμού, που περιλαμβάνει εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης εκτός από τα Λουτρά, στην Οθωμανική Βιβλιοθήκη, στο Μεντρεσέ και το Τζαμί του Ασλάν, αλλά και παρεμβάσεις στην πλατεία Γλυκήδων. Η αποκατάσταση των Οθωμανικών Λουτρών είναι το πρώτο έργο που ξεκίνησε να υλοποιείται και αναμένεται με βάση το χρονοδιάγραμμα να ολοκληρωθούν στο τέλος του 2023.
Από τις αρχές του μήνα έχουν ξεκινήσει οι πρόδρομες εργασίες καθαρισμού του χώρου από τις αρχαιολογικές και τεχνικές υπηρεσίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, ώστε να έρθουν στο φως τυχόν στοιχεία που δεν έχουν γίνει γνωστά για την τεχνική του κατασκευή, αλλά και τη λειτουργικότητα του χώρου, που έπαψε να λειτουργεί το 1926.

Η εικόνα των Οθωμανικών Λουτρών είναι ωστόσο εντυπωσιακή ακόμη και σήμερα, παρά τις μεγάλες φθορές που έχει υποστεί το κτίσμα και κυρίως παρά την κατάρρευση του θόλου στον αποκαλούμενο ως ψυχρό χώρο. Και ο θόλος αυτός θα αποκατασταθεί όμως, όπως και ο σωζόμενος στο θερμό τμήμα του μνημείου, όπως όμως θα αποκατασταθεί η τοιχοποιία, που επίσης έχει σημαντικές φθορές.
Τις τελευταίες ημέρες μάλιστα οι υπηρεσίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, με επικεφαλής τον αρχιτέκτονα – μηχανικό Χρ. Τσακούμη εκτός από τους καθαρισμούς του μνημείου και του περιβάλλοντος χώρου, παίρνουν και δείγματα του κονιάματος από την τοιχοποιία και την κεραμοσκεπή, τα οποία αποστέλλονται προς ανάλυση σε εξειδικευμένο εργαστήριο στη Θεσσαλονίκη. Στόχος είναι, όπως εξήγησε ο κ. Τσακούμης είναι, να επιβεβαιωθεί η ακριβής σύνθεση του κονιάματος, ώστε να χρησιμοποιηθεί στην αποκατάσταση η ίδια σύσταση.

Δύσκολο το εγχείρημα

Ως ένα έργο τεράστιας πρόκλησης αντιμετωπίζει την αποκατάσταση των Οθωμανικών Λουτρών η υπηρεσία, αφού πρόκειται για το μοναδικό αντίστοιχο μνημείο που σώζεται σε αυτήν την κατάσταση σε όλη την Ήπειρο και θα αποτελέσει έναν αξιόλογο επισκέψιμο χώρο, με ιστορικό υπόβαθρο και περιεχόμενο.
«Η μεγάλη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι να αποτυπώσουμε τη λειτουργία των Λουτρών αλλά και την εικόνα του εσωτερικού και του περιβάλλοντος χώρου. Σε γενικό πλαίσιο ξέρουμε ακριβώς πώς λειτουργούσαν, γιατί δεν είναι διαφορετική η κατασκευή και λειτουργία από το τυπικό που ακολουθούνταν για αυτά τα μνημεία», ανέφερε αρχικά ο κ. Τσακούμης.

Έχουν ήδη ωστόσο εντοπιστεί κάποια στοιχεία στο κτιριακό συγκρότημα, που εντυπωσιάζουν τους αρχιτέκτονες και αρχαιολόγους, όπως είναι το μιχράμπ, μία ημικυκλική κόγχη, με κατεύθυνση προς τη Μέκκα που χρησιμοποιούνταν ως χώρος προσευχής, στο ένα άκρο του ψυχρού χώρου, τα τέσσερα ιδιωτικά δωμάτια στη θερμή αίθουσα όπου η θερμοκρασία ήταν μεγαλύτερη, αλλά και οι οπές στο θόλο του ίδιου κτίσματος που επέτρεπαν στο φως της ημέρας να περάσει μέσα από γυάλινους κώδωνες – θολίσκους, ώστε να φωτίζεται το εσωτερικό και να δημιουργεί μία μυστηριακή – απόκοσμη ατμόσφαιρα.

«Θα μπορούσε τεχνικά να καταστεί και λειτουργικό ένα τέτοιο μνημείο, όμως οι επισκέπτες δε θα αντιλαμβάνονταν ακριβώς αυτό που υπήρχε παλιά αλλά θα αντίκριζαν ένα νέο Λουτρό, με πολλά σύγχρονα υλικά. Αυτό που προβλέπει η μελέτη, είναι να ακολουθήσουμε την οδό της κατανόησης του τρόπου λειτουργίας του Λουτρού. Εξάλλου αν το Λουτρό γινόταν λειτουργικό, αυτό θα αφαιρούσε ίσως το πλεονέκτημα της μαζικής επισκεψιμότητάς του, άρα και της γνώσης των πολιτών και θα το γνώριζαν μόνο όσοι το χρησιμοποιούσαν», πρόσθεσε.